RAZVOJ LOKALNE ZAJEDNICE

Izgradnja poverenja između lokalnih vlasti i lokalne zajednice

Centar za slobodne izbore i demokratiju (CeSID) je u periodu od 1. jula 2002. do 1. jula 2004.godine izveo projekat "Izgradnja poverenja između građana i lokalnih vlasti", sa osnovnim ciljem nadgledanja rada opštinskih organa vlasti u Srbiji, uz podizanje svesti i nivoa političke kulture gradjana, koji treba da postanu aktivni činilac kontrole rada izabranih organa u lokalnim zajednicama.

Preliminarno istraživanje stanja u opštinama pokazalo je da se na neophodnom putu decentralizacije lokalnih organa vlasti nalazi nekoliko prepreka. Pre svega, tu su 50-godišnje nasledje centralističkog modela i odsustvo bilo kakve nezavisnosti i samostalnosti u radu lokalnih organa vlasti, a potom i glomazni birokratski aparat u opštinama.

Lokalna administracija, po našem čvrstom uverenju, mora da postane javni servis gradjana i zato je namera CeSID-a bila da pomogne u stvaranju optimalnog i najefikasnijeg modela rada lokalnih organa vlasti, da unapredi komunikaciju izmedju vlasti i gradjana, kao i da poveća participaciju gradjana u poslovima lokalnih zajednica.

U projekat su bili uklju č eni predstavnici 16 lokalnih i pet regionalnih kancelarija CeSID-a, a aktivnostima na projektu su pokrivene 92 opštine u Srbiji.

Projekat je realizovan kroz sledece aktivnosti:

1. Javnomnenjska istraživanja - Cilj istraživanja je bio medjusobno prepoznavanje stavova gradjana i organa lokalne administracije, jednih o drugima, kao i identifikovanje najvećih i najhitnijih problema u pojedinim lokalnim zajednicama.
   
   Tokom projekta je izvedeno dvanaest javnomnenjskih istraživanja u kojim je učestvovalo preko 20.000 ispitanika. Istraživanja su se bavila problemima lokalnih zajednica u Srbiji, pitanjem poverenja gradjana u političke institucije, izbornom participacijom i apstinencijom, političkim aktivizmom gradjana, stvavovima gradjana o opštinskoj administraciji, stavovima službenika opštinske administracije o problemima u komunikaciji sa gradjanima...

2. Monitoring rada opštinske administracije - Proces je podrazumevao praćenje efikasnosti rada opštinske administracije i nivo ostvarivanja prava gradjana pred organima lokalne uprave. Na ovaj način CeSID je došao do konkretnih podataka koji govore o kvalitetima pojedinih opštinskih službi, ali i čitavih opština. Ova vrsta podataka omogućava uporednu analizu i olakšava proces kreiranja preporuka za bolje funkcionisanje opštinskih uprava. CeSID je u okviru ovog projekta pratio postupke i posmatrao rad službi za vođenje biračkih spiskova, službi za izdavanje uverenja o državljanstvu, izvoda iz matične knjige rođenih, službi koje vode maticne evidencije...

3. Obrazovanje gradjana i lokalnih vlasti u cilju poboljšanja medjusobne komunikacije - Edukacija gradjana i predstavnika opština je izvedena kroz održavanje edukacionih panela i javnih sastanaka.
   
   Putem edukacionih panela CeSID-ovi volonteri su upoznali gradjane sa novim zakonskim rešenjima, koja regulišu položaj jedinica lokalne samouprave, novim institucijama u oblasti lokalne samouprave, kao i o načinima gradjanske participacije i kontrole lokalnih vlasti. U cilju povećanja participacije gradjana u procesu donošenja odluka na lokalnom nivou, oformljeni su Građanski forumi, tela koja na jednom mestu okupljaju istaknute pojedince i predstavnike građanskih udruženja i organizacija (sindikata, nevladinih organizacija, organizacija poslodavaca, profesionalnih udruženja, medija, mesnih samouprava, omladinskih organizacija, udruženja penzionera i drugih predstavnika civilnog društva) koje postoje u lokalnim zajednicama. Svrha osnivanja Građanskih foruma je stvaranje prostora za razmatranje bitnih pitanja za život lokalne zajednice, kreiranje preporuka, saveta i mišljenja o najvažnijim pitanjima. Građanski forumi će, čvrsto smo uvereni, predstavljati sredstvo kontinuiranog praćenja i kontrole lokalne vlasti i snažan podsticaj razvoju lokalnih zajednica. Tokom realizacije projekta je formirano blizu 50 Građanskih foruma.
   
   Javni sastanci su predstavljali mesto na kome su se susretali gradjani i predstavnici lokalnih vlasti i administracije i razgovarali o problemima svojih lokalnih zajednica. Na ovim sastancima su volonteri CeSID-ovih lokalnih timova predstavljali rezultate javnomnenjskih istraživanja, tj. percepcije stanovnika o urgentnim problemima lokalne zajednice i davali preporuke za bolje funkcionisanje opštinskih vlasti i administracije.
   
   Tokom sprovodjenja projekta je održano preko 700 edukacionih panela i preko 500 javnih sastanaka u 92 opštine u Srbiji. Napominjemo da je realizacijom projekta na 92 opštine (od ukupno 163 u Republici Srbiji, bez Kosova i Metohije) obuhvaceno oko 80% gradjana Srbije.

4. Štampanje brošura i pamfleta – Tokom realizacije projekta štampano je niz brošura i pamfleta koji su gradjanima omogućili da se bolje upoznaju sa svojim pravima i načinima da prava ostvare u postupcima za koje su nadležni lokalni organi vlasti.

5. Seminari – Tokom implementacije projekta je održano i niz seminara za CeSID-ove volontere i članove tima predavača, uz učešće eminentnih pravnika, politikologa i sociologa. Ovi seminari su služili kao praktična obuka i priprema za izvođenje aktivnosti na projektu.

Imajući u vidu iskazano interesovanje građana i lokalnih vlasti, možemo ustvrditi da je projekat Izgradnja poverenja između lokalnih vlasti i lokalne zajednice ostvario svoje ciljeve:

• Rezultati javnomnenjskih istraživanja, izvedenih na ovom projektu, uticali su na formiranje liste prioriteta prilikom rešavanja problema lokalnih zajednica.
• Veliki broj građana (blizu 25 000) je upoznat sa odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi, sa promenama koje je Zakon promovisao, kao i sa novim institucijama koje je moguće oformiti u lokalnoj zajednici.
• Na javnim raspravama je uspostavljen dijalog između nevladinog sektora, građana i vlasti na lokalnom nivou u cilju što efikasnijeg rešavanja problema lokalnih zajednica.
• Uspostavljena je saradnja između predstavnika civilnog društva na lokalnom nivou, a to je u oko 50 opština i institucionalizovano kroz Građanske forume/savete.
• Formiran je CeSID-ov tim koji se bavi lokalnom samoupravom, a iz ovog projekta je proistekao čitav niz projekata koji se bave pojedinim segmentima lokalne samouprave.