USTAV REPUBLIKE CRNE GORE

(Objavljen u „Sl. listu RCG", br. 48/92)

Na osnovu Amandmana LXXXII tacka l. stav 7. na Ustav Republike Crne Gore, Skupština Republike Crne Gore, na sjednici održanoj 12. oktobra 1992. godine, donijela je

ODLUKU O PROGLAŠENJU USTAVA REPUBLIKE CRNE GORE

Proglašava se Ustav Republike Crne Gore, koji je usvojila Skupština Republike Crne Gore na sjednici održanoj 12. oktobra 1992. godine

Broj 02U2893
Podgorica, 12. oktobra 1992. godine
SKUPŠTINA REPUBLIKE CRNE GORE
Predsjednik,
Dr Risto Vukcevic, s.r.

USTAV REPUBLIKE CRNE GORE

-Na osnovu istorijskog prava cmogorskog naroda na sopstvenu državu stecenog u vjekovnim borbama za slobodu;
-Na osnovu privrženosti gradana Crne Gore slobodi, demokratiji, jednakosti medu ljudima i prijateljstvu medu narodima;
-Na osnovu uvjerenja da je priroda izvor zdravlja, duhovnosti i kulture ljudskog roda, a drzava cuvar svetinje i cistote prirode;
-Na osnovu odluke gradana da Crna Gora, kao suverena i ravnopravna republika, nastavi da živi u zajednickoj državi Jugoslaviji -

Skupština Republike Crne Gore, u težnji da trajno obezbijedi i ucvrsti blagodeti mira, covjecnosti, pravde i slobode, usvaja i proglašava Ustav Republike Crne Gore.

OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Država

Crna Gora je demokratska, socijalna i ekološka država

Crna Gora je republika

Crna Gora je Članica Savezne Republike Jugoslavije.

Član 2.

Suverenost

Crna Gora je suverena u pitanjima koja nije prenijela u nadležnost Savezne Republike Jugoslavije

Suverenost pripada gradanima

Gradani ostvaruju vlast neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika

O promjeni državnog statusa, oblika vladavine i promjeni granice ne moze se odlucivati bez prethodno sprovedenog referenduma gradana

Član 3.

Demokratija

Ne moze se uspostaviti niti priznati vlast koja ne proistice iz slobodno izražene volje gradana

Član 4.

Vladavina prava

Država pociva na vladavini prava

Vlast je vezana Ustavom i zakonom

Član 5.

Podjela vlasti

Vlast u Crnoj Gori uredjuje se po nacelu podjele vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku

Zakonodavnu vlast vrši Skupština, izvršnu vlast Vlada, a sudsku vlast sudovi

Crnu Goru predstavlja predsjednik Republike

Ustavnost i zakonitost stiti Ustavni sud

Član 6.

Državni simboli

Crna Gora ima grb, zastavu i himnu

Član 7.

Glavni grad

Glavni grad Crne Gore je Podgorica

Prestonica

Prestonica Crne Gore je Cetinje

Član 8.

Teritorija

Teritorija Crne Gore je jedinstvena i neotudiva

Crna Gora se teritorijalno organizuje u opštine

Član 9.

Jezik i pismo

U Crnoj Gori u službenoj upotrebi je srpski jezik ijekavskog izgovora

Ravnopravno je cirilicko i latinicko pismo

U opštinama u kojima vecinu ili znacajan dio stanovnistva cine pripadnici nacionalnih i etnickih grupa u službenoj upotrebi su i njihovi jezici i pisma

Član 10.

Državljanstvo

U Crnoj Gori postoji crnogorsko državljanstvo

Niko ne moze biti lišen crnogorskog državljanstva, niti prava da promijeni to državljanstvo

Član 11.

Vjeroispovijesti

Pravoslavna crkva, Islamska vjerska zajednica, Rimokatolicka crkva i druge vjeroispovijesti su odvojene od države

Vjeroispovijesti su ravnopravne i slobodne u vršenju vjerskih obreda i vjerskih poslova

Vjeroispovijesti samostalno ureduju svoju unutrašnju organizaciju i vjerske poslove, u granicama pravnog poretka

Država materijalno pomaže vjeroispovijesti

Član 12.

Zakonodavstvo

Zakonom se, u skladu sa ustavom, ureduju:

l) nacin ostvarivanja sloboda i prava ako je to neophodno za njihovo ostvarivanje;
2) nacin osnivanja, organizacija i nadležnosti organa vlasti i postupak pred tim organima ako je to neophodno za njihovo funkcionisanje;
3) sistem lokalne samouprave;
4) druga pitanja od interesa za Republiku

Član 13.

Granice sloboda

U Crnoj Gori slobodno je sve sto Ustavom i zakonom nije zabranjeno

Svako je obavezan da se pridržava Ustava i zakona

Javni funkcioner obavezan je da savjesno i cestito obavlja funkciju i odgovoran je za to.

SLOBODE I PRAVA

Član 14.

Osnov

Slobode i prava ostvaruju se na osnovu ustava

Član 15.

Sloboda i jednakost

Gradjani su slobodni i jednaki, bez obzira na bilo kakvu posebnost ili licno svojstvo

Svi su pred zakonom jednaki

Član 16.

Nepovredivost

Slobode i prava su nepovredivi

Svako je obavezan da poštuje slobode i prava drugih

Zloupotreba sloboda i prava protivustavna je i kažnjiva

Član 17.

Zaštita

Svako ima pravo na jednaku zaštitu svojih sloboda i prava u zakonom utvrdenom postupku

Pravo žalbe

Svakome se jamci pravo na žalbu ili drugo pravno sredstvo protiv odluke kojom se rješava o njegovom pravu ili na zakonu zasnovanom interesu

Član 18.

Pravna pomoc

Svako ima pravo na pravnu pomoc

Pravnu pomoc pružaju advokatura, kao samostalna i nezavisna služba i druge službe

Član 19.

Životna sredina

Svako ima pravo na zdravu životnu sredinu i na blagovremeno i potpuno obavještavanje o njenom stanju

Svako je obavezan da cuva i unapreduje životnu sredinu

1. Licne slobode i prava

Član 20

Nepovredivost licnosti

Jamči se nepovredivost fizickog i psihickog integriteta covjeka, njegove privatnosti i licnih prava

Jamči se dostojanstvo i sigurnost covjeka

Član 21.

Smrtna kazna

Život covjeka je neprikosnoven

Smrtna kazna moze se propisati i izreci samo za najteže oblike teških krivicnih djela

Član 22.

Lišenje slobode

Svako ima pravo na licnu slobodu

Lice lišeno slobode mora odmah biti obaviješteno, na svom jeziku ili na jeziku koji razumije, o razlozima lišenja slobode

Lice lišeno slobode istovremeno mora biti upoznato da nije dužno nista da izjavi

Na zahtjev lica lišenog slobode organ je dužan da o lišenju slobode odmah obavijesti njegove najblize

Lice lišeno slobode ima pravo da na njegovom saslušavanju prisustvuje branilac koga izabere

Nezakonito lišavanje slobode je kažnjivo

Član 23.

Pritvor

Lice za koje postoji osnovana sumnja da je izvršilo krivicno djelo može, na osnovu odluke nadležnog suda, biti pritvoreno i zadržano u pritvoru, samo ako je to neophodno radi vodenja krivicnog postupka

Pritvorenom licu mora se uruciti obrazloženo rješenje u casu pritvaranja ili najdocnije u roku od 24 casa od pritvaranja. Protiv ovog rješenja to lice ima pravo žalbe, o kojoj sud odlucuje u roku od 48 casova

Trajanje pritvora mora biti svedeno na najkrace vrijeme

Pritvor može trajati po odluci prvostepenog suda najduže tri mjeseca od dana pritvaranja. Ovaj rok se može odlukom višeg suda produžiti još za tri mjeseca. Ako se do isteka tih rokova ne podigne optužnica, okrivljeni se pušta na slobodu

Pritvor maloljetnika ne može trajati duže od 60 dana

Član 24.

Poštovanje licnosti

Jamči se poštovanje ljudske licnosti i dostojanstva u krivicnom i svakom drugom postupku, u slucaju lišenja, odnosno ogranicenja slobode i za vrijeme izvršavanja kazne

Zabranjeno je i kažnjivo svako nasilje nad licem koje je lišeno slobode, odnosno kojem je sloboda ogranicena, kao i svako iznudivanje priznanja i izjava

Zaštita fizickog integriteta

Niko ne smije biti podvrgnut mucenju, ponizavajucem kažnjavanju i postupanju

Zabranjeno je vršiti na covjeku, bez njegove dozvole, medicinske i druge oglede

Član 25.

Nacelo zakonitosti

Niko ne moze biti kažnjen za djelo koje, prije nego sto je ucinjeno, nije bilo predvideno zakonom ili propisom zasnovanom na zakonu kao kažnjivo djelo, niti mu se može izreci kazna koja za to djelo nije bila predvidena

Krivicna djela i krivicne sankcije odreduju se zakonom

Niko ne može biti smatran krivim za krivicno djelo dok to ne bude utvrdeno pravosnažnom odlukom suda

Naknada štete

Lice koje je neosnovano lišeno slobode ili je neosnovano osudeno ima pravo na naknadu štete od države

Pravo na odbranu

Svakome se jamci pravo na odbranu i pravo da uzme branioca pred sudom ili drugim organom nadležnim za vodenje postupka

Član 26.

Blaži zakon

Krivicna i druga kažnjiva djela utvrduju se i kazne za njih izricu po zakonu ili propisu zasnovanom na zakonu koji je važio u vrijeme izvršenja djela, osim ako je novi zakon ili propis zasnovan na zakonu blaži za ucinioca

Član 27.

Ne bis in idem

Niko ne može dva puta odgovarati za isto kažnjivo djelo

Član 28.

Kretanje i nastanjivanje

Gradaninu se jamci sloboda kretanja i nastanjivanja

Sloboda kretanja i nastanjivanja može se ograniciti samo ako je to neophodno za vodenje krivicnog postupka, sprecavanje širenja zaraznih bolesti ili za odbranu Savezne Republike Jugoslavije

Član 29.

Stan

Stan je nepovrediv

Službeno lice smije uci u stan ili druge prostorije protiv volje njegovog držaoca i u njima vršiti pretres na osnovu odluke suda

Pretres se vrši u prisustvu dva svjedoka

Službeno lice smije uci u tudi stan ili druge prostorije i bez odluke suda i vršiti pretres bez prisustva svjedoka ako je to neophodno radi neposrednog hvatanja ucinioca krivicnog djela ili radi spasavanja ljudi i imovine

Član 30.

Tajna pisma

Tajna pisma i drugih sredstava opštenja je nepovrediva

Od nacela nepovredivosti tajne pisma i drugih sredstava opštenja može se odstupiti na osnovu odluke suda ako je to neophodno za vodenje krivicnog postupka ili za odbranu Savezne Republike Jugoslavije

Član 31.

Podaci o licnosti

Jamči se zaštita podataka o licnosti

Zabranjena je upotreba podataka o licnosti van namjene za koju su prikupljeni

Svako ima pravo na bude upoznat sa prikupljenim podacima o licnosti koji se na njega odnose, kao i pravo na sudsku zaštitu u slucaju njihove zloupotrebe

2. Politicke slobode i prava

Član 32.

Biracko pravo

Gradanin Crne Gore koji je navršio l8 godina života ima pravo da bira i da bude biran

Biracko pravo se ostvaruje na izborima

Biracko pravo je opšte i jednako

Izbori su slobodni i neposredni, a glasanje je tajno

Član 33.

Inicijativa, predstavka i peticija

Svako ima pravo da pokrene inicijativu, podnese predstavku, peticiju ili predlog državnom organu i da dobije odgovor

Niko ne može biti pozvan na odgovornost, niti trpjeti druge štetne posljedice zbog stavova iznijetih u inicijativi, predstavci, peticiji ili predlogu, osim ako je time ucinio krivicno djelo

Član 34.

Slobode covjeka

Jamči se sloboda ubjedenja i savjesti

Jamči se sloboda misli i javnog izražavanja mišljenja, sloboda vjerovanja, javnog ili privatnog ispovijedanja vjere, kao i sloboda izražavanja nacionalne pripadnosti, kulture i upotrebe svog jezika i pisma

Niko nije obavezan da se izjašnjava o svom mišljenju, vjeri i nacionalnoj pripadnosti

Član 35.

Sloboda štampe

Jamči se sloboda štampe i drugih vidova javnog obavještavanja

Gradani imaju pravo da u sredstvima javnog obavještavanja izražavaju i objavljuju svoja mišljenja

Izdavanje novina i javno obavještavanje drugim sredstvima dostupno je svima, bez odobrenja, uz upis kod nadležnog organa

Radio difuzni sistem ureduje se zakonom

Član 36.

Odgovor, ispravka, naknada štete

Jamči se pravo na odgovor i pravo na ispravku objavljenog netacnog podatka ili obavještenja, kao i pravo na naknadu štete prouzrokovane objavljivanjem netacnog podatka ili obavještenja

Član 37.

Cenzura štampe

Zabranjena je cenzura štampe i drugih vidova javnog obavještavanja

Rasturanje štampe

Niko ne može sprijeciti rasturanje štampe i širenje drugih obavještenja, osim ako se odlukom suda utvrdi da se njima poziva na nasilno rušenje ustavnog poretka, narušavanje teritorijalne cjelokupnosti Crne Gore i Savezne Republike Jugoslavije, kršenje zajamcenih sloboda i prava, ili izaziva nacionalna, rasna ili vjerska mržnja i netrpeljivost

Član 38.

Sloboda govora

Jamči se sloboda govora i javnog istupanja

Član 39.

Sloboda zbora

Gradanima se jamci sloboda zbora i drugog mirnog okupljanja, bez odobrenja, uz prethodnu prijavu nadležnom organu

Sloboda zbora i drugog mirnog okupljanja gradana može se privremeno ograniciti odlukom nadležnog organa radi sprecavanja ugrožavanja zdravlja i morala ili radi bezbjednosti ljudi i imovine

Član 40.

Sloboda udruživanja

Gradanima se jamci sloboda politickog, sindikalnog i drugog udruživanja i djelovanja, bez odobrenja, uz upis kod nadležnog organa

Država pomaže politicka, sindikalna i druga udruženja, kad za to postoji javni interes

Član 41.

Zabrana organizovanja

Zabranjeno je politicko organizovanje u državnim organima

Profesionalni pripadnici policije ne mogu biti clanovi politickih stranaka

Sudije, sudije Ustavnog suda i državni tužilac ne mogu biti clanovi organa politickih stranaka

Član 42.

Tajne i paravojne organizacije

Zabranjeno je djelovanje politickih, sindikalnih i drugih organizacija koje je usmjereno na nasilno rušenje ustavnog poretka, narušavanje teritorijalne cjelokupnosti Crne Gore i Savezne Republike Jugoslavije, kršenje zajamcenih sloboda i prava covjeka i gradanina ili izazivanje nacionalne, rasne, vjerske i druge mržnje ili netrpeljivosti

Zabranjeno je osnivanje tajnih organizacija i neregularnih vojski

Član 43.

Neravnopravnost i netrpeljivost

Protivustavno je i kažnjivo svako izazivanje i podsticanje nacionalne, rasne, vjerske i druge neravnopravnosti, kao i izazivanje i raspirivanje nacionalne, rasne, vjerske i druge mržnje ili netrpeljivosti

Član 44.

Gradani i medunarodne organizacije

Gradani imaju pravo ucešca u regionalnim i medunarodnim nevladinim organizacijama

Gradani imaju pravo obracanja medunarodnim institucijama radi zaštite svojih sloboda i prava zajamcenih Ustavom.

3. Ekonomske, socijalne i kulturne slobode i prava

Član 45.

Svojina

Jamči se pravo svojine

Niko ne može biti lišen prava svojine niti mu se pravo svojine može ograniciti, osim kada to zahtijeva javni interes utvrden zakonom ili na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne

Član 46.

Nasledivanje

Jamči se pravo nasledivanja

Član 47.

Privredivanje i preduzetništvo

Jamči se sloboda privredivanja i sloboda preduzetništva

Zabranjeni su svaki akt i radnja kojima se stvara ili podstice monopolski položaj i sprecava tržišno privredivanje

Član 48.

Ogranicavanje svojine i privredivanja

Pravo svojine i sloboda privredivanja mogu se ograniciti zakonom, odnosno uredbom sa zakonskom snagom, za vrijeme vanrednog stanja, neposredne ratne opasnosti ili ratnog stanja

Član 49.

Porezi

Svako je obavezan da placa poreze i druge dažbine

Član 50.

Autorska prava

Jamči se sloboda stvaranja i objavljivanja naucnih i umjetnickih djela, naucnih otkrica i tehnickih izuma, a njihovim stvaraocima moralna i imovinska prava

Član 51.

Opšta opasnost

Svako je obavezan da ucestvuje u sprecavanju i otklanjanju opšte opasnosti

Član 52.

Pravo na rad

Svako ima pravo na rad, na slobodan izbor zanimanja i zapošljavanja, na pravicne i humane uslove rada i na zastitu za vrijeme nezaposlenosti

Zabranjen je prinudni rad

Član 53.

Prava zaposlenih

Zaposleni imaju pravo na odgovarajucu zaradu

Zaposleni imaju pravo na ograniceno radno vrijeme i placeni odmor

Zaposleni imaju pravo na zaštitu na radu

Omladina, žene i invalidi uzivaju posebnu zaštitu na radu

Član 54.

Štrajk

Zaposleni imaju pravo na štrajk radi zaštite svojih profesionalnih i ekonomskih interesa

Zaposleni u državnim organima i profesionalni pripadnici policije nemaju pravo na strajk

Član 55.

Socijalno osiguranje

Obaveznim osiguranjem zaposleni obezbjeduju sebi i clanovima porodice sve oblike socijalnog osiguranja

Država obezbjeduje materijalnu sigurnost gradaninu koji je nesposoban za rad i nema sredstava za život, kao i gradaninu koji nema sredstava za život

Član 56.

Zaštita invalida

Invalidima se jamci posebna zaštita

Član 57.

Zdravstvena zaštita

Svako ima pravo na zaštitu zdravlja

Djeca, trudnice i stara lica imaju pravo na zdravstvenu zaštitu iz javnih prihoda, ako to pravo ne ostvaruju po nekom drugom osnovu

Član 58.

Brak

Brak se može zakljuciti samo uz slobodan pristanak žene i muškarca

Član 59.

Porodica

Porodica uživa posebnu zaštitu

Roditelji su obavezni da brinu o djeci, da ih vaspitavaju i školuju

Djeca su obavezna da se staraju o svojim roditeljima kojima je potrebna pomoc

Član 60.

Majka i dijete

Majka i dijete uživaju posebnu zaštitu

Djeca rodena van braka imaju ista prava i obaveze, kao i djeca rodena u braku

Član 61.

Zloupotreba djece

Zabranjena je zloupotreba djece

Zabranjeno je zapošljavanje djece i maloljetnika na poslovima štetnim za njihovo zdravlje i razvoj

Član 62.

Školovanje

Svako ima pravo na školovanje pod jednakim uslovima

Osnovno školovanje je obavezno i za njega se ne placa školarina

Član 63.

Autonomija univerziteta

Jamči se autonomija univerziteta, visokoškolskih i naucnih ustanova

Član 64.

Nauka, kultura i umjetnost

Država pomaže i podstice razvoj prosvjete, nauke, kulture, umjetnosti, sporta, fizicke i tehnicke kulture

Država štiti naucne, kulturne, umjetnicke i istorijske vrijednosti

Član 65.

Država i priroda

Država štiti životnu sredinu

Sloboda privredivana i sloboda preduzetništva ogranicene su zaštitom životne sredine

4. Lokalna samouprava

Član 66.

Lokalna samouprava

Jamči se pravo na lokalnu samoupravu

Lokalna samouprava ostvaruje se u opštinama i glavnom gradu

Gradani u lokalnoj samoupravi odlucuju neposredno i preko slobodno izabranih pedstavnika o odredenim javnim i drugim poslovima od neposrednog interesa za lokalno stanovništvo

Organi lokalne samouprave u opštini su skupština i predsjednik opštine

Republika pomaže lokalnu samoupravu

5. Posebna prava pripadnika nacionalnih i etnickih grupa

Član 67.

Zaštita identiteta

Pripadnicima nacionalnih i etnickih grupa jamci se zaštita nacionalnog, etnickog, kulturnog, jezickog i vjerskog identiteta

Zaštita prava pripadnika nacionalnih i etnickih grupa ostvaruje se u skladu sa medunarodnom zaštitom ljudskih i gradanskih prava

Član 68.

Jezik, pismo, školovanje i informisanje

Pripadnici nacionalnih i etnickih grupa imaju pravo na slobodnu upotrebu svog jezika i pisma, pravo na školovanje i pravo na informisanje na svom jeziku

Član 69.

Simboli

Pripadnici nacionalnih i etnickih grupa imaju pravo na upotrebu i isticanje nacionalnih simbola

Član 70.

Udruživanje

Pripadnici nacionalnih i etnickih grupa imaju pravo osnivanja prosvjetnih, kulturnih i vjerskih udruženja, uz materijalnu pomoc države

Član 71

Nastavni programi

Nastavni programi prosvjetnih ustanova obuhvataju i istoriju i kulturu nacionalnih i etnickih grupa

Član 72.

Jezik

Pripadnicima nacionalnih i etnickih grupa jamci se pravo na upotrebu svog jezika u postupku pred državnim organima

Član 73.

Zastupljenost

Pripadnicima nacionalnih i etnickih grupa jamci se pravo srazmjerne zastupljenosti u javnim službama, organima državne vlasti i lokalne samouprave

Član 74.

Kontakti

Pripadnici nacionalnih i etnickih grupa imaju pravo da uspostavljaju i održavaju nesmetane kontakte sa gradanima van Crne Gore sa kojima imaju zajednicko nacionalno i etnicko porijeklo, kulturno i istorijsko nasljede, kao i vjerska ubjedenja, bez štete za Crnu Goru

Pravo obracanja

Pripadnici nacionalnih i etnickih grupa imaju pravo ucešca u regionalnim i medunarodnim nevladinim organizacijama, kao i pravo obracanja medunarodnim institucijama radi zaštite svojih sloboda i prava zajamcenih Ustavom

Član 75.

Ostvarivanje prava

Posebna prava pripadnika nacionalnih i etnickih grupa ne mogu se ostvariti suprotno Ustavu, nacelima medunarodnog prava i nacelu teritorijalne cjelovitosti Crne Gore

Član 76.

Savjet za zastitu

Radi ocuvanja i zaštite nacionalnog, etnickog, kulturnog, jezickog i vjerskog identiteta pripadnika nacionalnih i etnickih grupa i ostvarivanja njihovih prava utvrdjenih Ustavom, u Crnoj Gori se obrazuje Republicki savjet za zaštitu prava pripadnika nacionalnih i etnickih grupa

Republickim savjetom za zastitu prava pripadnika nacionalnih i etnickih grupa rukovodi predsjednik Republike

Sastav i nadležnosti Republickog savjeta utvrduje Skupština.

UREĐENJE VLASTI

1. Skupština

Član 77.

Sastav i izbor

Skupštinu cine poslanici koje biraju gradani neposrednim i tajnim glasanjem, na osnovu opšteg i jednakog birackog prava

Poslanik se bira na šest hiljada biraca

Samostalnost poslanika

Poslanik se opredjeljuje i glasa po sopstvenom uvjerenju i ne može biti opozvan

Profesionalnost

Poslanik ima pravo da funkciju obavlja profesionalno

Član 78.

Mandat

Mandat Skupštine traje cetiri godine

Za vrijeme ratnog stanja, mandat Skupštine produžava se do uspostavljanja mira

Na predlog najmanje 25 poslanika, Vlade ili predsjednika Republike, Skupština može skratiti mandat

Član 79.

Imunitet

Poslanik uživa imunitet

Poslanik ne može biti pozvan na odgovornost za govor i glas u Skupštini

Protiv poslanika ne može se pokrenuti krivicni postupak, niti odrediti pritvor bez prethodnog odobrenja Skupštine

Poslanik može biti pritvoren bez odobrenja Skupštine ako je zatecen u vršenju krivicnog djela za koje je propisana kazna u trajanju dužem od pet godina zatvora

Imunitet, kao i poslanik, uživaju: predsjednik Republike, clanovi Vlade, sudije, sudije Ustavnog suda i državni tužilac

Član 80.

Predsjednik i potpredsjednik

Skupština ima predsjednika i jednog ili vise potpredsjednika, koje bira iz svog sastava, na vrijeme od cetiri godine

Predsjednik predstavlja Skupštinu, raspisuje izbore za predsjednika Republike i vrši druge poslove utvrdene poslovnikom Skupštine

Član 81.

Nadležnost

Skupština:

l) donosi Ustav;
2) donosi zakone, druge propise i opste akte;
3) donosi prostorni plan Crne Gore, budžet i završni racun;
4) utvrduje nacela za organizaciju državne uprave;
5) potvrduje medunarodne ugovore iz nadležnosti Republike;
6) raspisuje republicki referendum;
7) raspisuje javne zajmove i odlucuje o zaduživanju Crne Gore;
8) bira i razrješava predsjednika i clanove Vlade, predsjednika i sudije Ustavnog suda, predsjednike i sudije svih sudova;
9) imenuje i razrješava državnog tužioca i druge funkcionere;
10) daje amnestiju za krivicna djela utvrdena republickim zakonom;
11) vrši i druge poslove utvrdene Ustavom

Član 82.

Zasijedanja

Skupština radi na redovnim i vanrednim zasijedanjima

Redovno zasijedanje održava se dva puta godišnje, u skladu sa Poslovnikom Skupštine

Prvo redovno zasijedanje pocinje prvog radnog dana u martu, a drugo prvog radnog dana u oktobru

Vanredno zasijedanje saziva se na zahtjev najmanje trecine ukupnog broja poslanika, predsjednika Republike i predsjednika Vlade

Član 83.

Odlucivanje

Skupština odlucuje ako sjednici prisustvuje vise od polovine ukupnog broja poslanika, a odluke donosi vecinom glasova prisustnih poslanika, ako Ustavom nije drukcije odredeno

Skupština odlucuje vecinom glasova ukupnog broja poslanika o zakonima kojima se ureduje nacin ostvarivanja sloboda i prava, uredjuje izborni sistem, utvrduju materijalne obaveze gradana, ureduju državni simboli, o razrješenju predsjednika Republike, o izboru Vlade i povjerenju Vladi, o raspisivanju referenduma, o skracivanju mandata i o svom poslovniku

Član 84.

Raspuštanje Skupštine

Skupština se raspušta ako ne izabere Vladu u roku od 60 dana od dana kada predsjednik Republike predloži kandidata za predsjednika Vlade

Skupština se ne može raspuštiti za vrijeme ratnog stanja, neposredne ratne opasnosti ili vanrednog stanja

Ako Skupština duže vrijeme ne obavlja nadležnosti utvrdene Ustavom, Vlada može, pošto sasluša mišljenje predsjednika Skupštine i predsjednika klubova poslanika u Skupštini, raspustiti Skupštinu

Vlada ne može raspustiti Skupštinu ako je pokrenut postupak glasanja o nepovjerenju Vladi

Raspuštanje Skupštine utvrduje ukazom predsjednik Republike i odredjuje datum izbora za novu Skupštinu

Član 85.

Predlaganje zakona

Pravo predlaganja zakona, drugog propisa ili opšteg akta imaju Vlada, poslanik i najmanje šest hiljada biraca.

2. Predsjednik Republike

Član 86.

Izbor

Predsjednika Republike biraju gradani neposrednim i tajnim glasanjem, na osnovu opšteg i jednakog birackog prava, na vrijeme od pet godina

Za vrijeme ratnog stanja mandat predsjednika Republike se produžava do uspostavljanja mira

Isto lice može biti izabrano za predsjednika Republike najvise dva puta

Član 87.

Prestanak mandata

Mandat predsjednika Republike prestaje istekom vremena na koje je biran, razrješenjem ili ostavkom

Predsjednika Republike može razriješiti Skupština samo kad Ustavni sud utvrdi da je povrijedio Ustav

Postupak za utvrdjivanje povrede Ustava pokrece Skupština

Član 88.

Nadležnost

Predsjednik Republike:

l) predstavlja Republiku u zemlji i inostranstvu;
2) proglašava ukazom zakone;
3) raspisuje izbore za Skupštinu;
4) predlaže Skupstini kandidata za predsjednika Vlade, predsjednika i sudije Ustavnog suda;
5) predlaže Skupštini raspisivanje republickog referenduma;
6) daje pomilovanja za krivicna djela propisana republickim zakonom;
7) daje odlikovanja i priznanja;
8) vrši i druge poslove utvrdene Ustavom

Predsjednik Republike je clan Vrhovnog savjeta odbrane

Član 89.

Proglašavanje zakona

Predsjednik Republike ukazom proglašava zakon u roku od sedam dana od dana njegovog usvajanja

Predsjednik Republike može, u roku od sedam dana od dana usvajanja zakona, zahtijevati da Skupština ponovo odlucuje o zakonu

Predsjednik Republike je dužan da proglasi ponovo usvojeni zakon

Član 90.

Vršenje funkcije

U slucaju prestanka mandata predsjednika Republike, do izbora novog predsjednika, kao i u slucaju privremene sprijecenosti predsjednika da obavlja svoju funkciju, tu funkciju obavlja predsjednik Skupštine, odnosno predsjednik Vlade ako je Skupština raspuštena

3. Vlada

Član 91.

Sastav

Vladu cine predsjednik, jedan ili više potpredsjednika i ministri

Predsjednik

Predsjednik Vlade rukovodi Vladom

Član 92.

Izbor

Kandidat za predsjednika Vlade iznosi u Skupštini svoj program i predlaže sastav Vlade

Ako Skupština ne prihvati program, predsjednik Republike, u roku od l0 dana, predlaže novog kandidata za predsjednika Vlade

Član 93.

Nespojivost funkcije

Član Vlade ne može vršiti poslanicku i drugu javnu funkciju, niti profesionalno obavljati drugu djelatnost

Član 94.

Nadležnost

Vlada:

l) utvrduje i vodi unutrašnju i spoljnu politiku;
2) predlaže i izvršava zakone, druge propise i opste akte;
3) donosi uredbe, odluke i druge akte za izvršavanje zakona;
4) zakljucuje medunarodne ugovore iz nadležnosti Republike;
5) predlaže prostorni plan, budžet i završni racun Republike;
6) utvrduje organizaciju i nacin rada državne uprave;
7) vrši nadzor nad radom ministarstava i drugih organa uprave, poništava i ukida njihove akte;
8) donosi uredbe sa zakonskom snagom za vrijeme vanrednog stanja, neposredne ratne opasnosti ili rata, ako Skupstina nije u mogucnosti da se sastane, koje je dužna podnijeti na potvrdu Skupštini cim ona bude u mogucnosti da se sastane;
9) vrši i druge poslove utvrdene Ustavom i zakonom

Član 95.

Ostavka

Vlada i clan Vlade mogu podnijeti ostavku

Ostavka predsjednika Vlade smatra se ostavkom Vlade

Razrješenje

Predsjednik Vlade može predložiti Skupštini da razriješi clana Vlade

Član 96.

Pitanje povjerenja

Vlada može u Skupštini postaviti pitanje svog povjerenja

Član 97.

Pitanje nepovjerenja

Skupština može izglasati nepovjerenje Vladi

Predlog da se glasa o nepovjerenju može podnijeti najmanje deset poslanika

O nepovjerenju Vladi glasa se najranije tri dana od podnošenja predloga

Ako je Vlada dobila povjerenje, predlog za glasanje o nepovjerenju iz istih razloga ne može se podnijeti u roku kracem od 90 dana od dana glasanja

Član 98.

Prestanak mandata

Vladi prestaje mandat prestankom mandata Skupštine, raspuštanjem Skupštne, podnošenjem ostavke i kad izgubi povjerenje

Vlada koja je izgubila povjerenje, koja je podnijela ostavku ili joj je prestao mandat zbog raspuštanja Skupštine, vrši funkciju do izbora nove Vlade

Član 99.

Državna uprava

Poslove državne uprave vrše ministarstva i organi uprave.Prenošenje i povjeravanje
Pojedini poslovi državne uprave mogu se zakonom prenijeti na lokalnu samoupravu

Pojedini poslovi državne uprave mogu se propisom Vlade povjeriti lokalnoj samoupravi, ustanovama i pravnim licima

4. Sudstvo i državni tuzilac

Član 100.

Samostalnost i nezavisnost

Sudstvo je samostalno i nezavisno

Sud sudi na osnovu Ustava i zakona

Član 101.

Sudsko vijece

Sud sudi u vijecu, osim kada je zakonom odredeno da sudi sudija pojedinac

Sudije

Sudsku funkciju vrši sudija i sudija porotnik

Član 102.

Javnost sudenja

Rasprava pred sudom je javna

Izuzetno, sud može iskljuciti javnost sa rasprave ili njenog dijela

Član 103.

Stalnost funkcije

Sudijska funkcija je stalna

Sudiji prestaje funkcija ako to sam zatraži, kad ispuni uslove za ostvarivanje prava na starosnu penziju i ako je osuden na bezuslovnu kaznu zatvora

Sudija se razrješava dužnosti ako je osuden za djelo koje ga cini nedostojnim za vršenje sudijske funkcije, ako nestrucno ili nesavjesno obavlja sudijsku funkciju ili ako trajno izgubi sposobnost za vršenje sudijske funkcije

Sudija ne može biti premješten protiv svoje volje

Član 104.

Vrhovni sud

Vrhovni sud je najviši sud Republike

Član 105.

Državni tužilac

Državni tužilac vrši poslove krivicnog gonjenja, ulaze pravna sredstva radi zaštite ustavnosti i zakonitosti i zastupa Republiku u imovinsko pravnim odnosima.

Nadležnost

Državni tužilac vrši svoju funkciju na osnovu Ustava i zakona

Mandat

Državni tužilac se imenuje na vrijeme od pet godina

Član 106.

Nespojivost funkcije

Sudija i državni tužilac ne mogu vršiti poslanicku i drugu javnu funkciju, niti profesionalno obavljati drugu djelatnost.

USTAVNOST I ZAKONITOST

Član 107.

Ustavnost i zakonitost

Zakon mora biti saglasan sa Ustavom, a drugi propis i opšti akt sa Ustavom i zakonom

Član 108.

Vacatio legis

Zakon, drugi propis i opsti akt objavljuje se prije stupanja na snagu

Zakon, drugi propis i opsti akt stupa na snagu najranije osmog dana od dana objavljivanja

Izuzetno, kad za to postoje razlozi utvrdeni u postupku donošenja, može se predvidjeti da zakon, drugi propis ili opšti akt stupa na snagu najranije danom objavljivanja

Član 109.

Povratno dejstvo

Zakon, drugi propis i opsti akt ne može imati povratno dejstvo

Izuzetno, pojedine odredbe zakona, ako to zahtijeva javni interes, utvrden u postupku donošenja zakona, mogu imati povratno dejstvo

Član 110.

Zakonitost pojedinacnih akata

O zakonitosti pojedinacnih akata, kojima organi državne uprave i organi sa javnim ovlašcenjima rješavaju o pravima ili obavezama, odlucuje sud u upravnom sporu, ako za odredenu stvar nije predvidena druga sudska zaštita

Izuzetno, u odredenim vrstama upravnih stvari, upravni spor se može iskljuciti zakonom

Ustavni sud

Član 111.

Sastav suda

Ustavni sud ima pet sudija

Izbor Sudija Ustavnog suda bira se na vrijeme od devet godina i ne može biti ponovo biran

Sudija Ustavnog suda bira se iz reda istaknutih pravnika sa najmanje l5 godina rada u struci

Mandat Predsjednik Ustavnog suda bira se iz reda sudija Ustavnog suda, na vrijeme od tri godine

Nespojivost funkcije

Predsjednik i sudija Ustavnog suda ne moze vršiti poslanicku i drugu javnu funkciju, niti profesionalno obavljati drugu djelatnost

Član 112.

Prestanak funkcije

Sudiji Ustavnog suda prestaje funkcija prije isteka vremena na koje je izabran ako to sam zatrazi, kad ispuni uslove za starosnu penziju i ako je osudjen na bezuslovnu kaznu zatvora

Razrješenje Sudija Ustavnog suda razrješava se dužnosti ako je osuden za djelo koje ga cini nedostojnim za vršenje funkcije ili ako trajno izgubi sposobnost za vršenje funkcije sudije Ustavnog suda

Suspenzija

Ustavni sud može odluciti da sudija Ustavnog suda protiv koga je pokrenut krivicni postupak ne vrši dužnost dok taj postupak traje

Član 113.

Nadleznost

Ustavni sud:

l) odlucuje o saglasnosti zakona sa Ustavom;
2) odlucuje o saglasnosti drugih propisa i opstih akata sa Ustavom i zakonom;
3) utvrduje da li je predsjednik Republike povrijedio Ustav;
4) odlucuje o ustavnim žalbama zbog povrede, pojedinacnim aktom ili radnjom, sloboda i prava covjeka i gradanina utvrdenih Ustavom, kad takva zaštita nije u nadležnosti Saveznog ustavnog suda i kada nije predvidjena druga sudska zaštita;
5) rješava sukob nadležnosti izmedu upravnih i sudskih organa, sukob nadležnosti izmedu ovih organa i organa lokalne samouprave i sukob nadležnosti izmedu jedinica lokalne samouprave;
6) odlucuje o saglasnosti akata politicke stranke i udruženja gradana;
7) odlucuje o zabrani rada politickih stranaka i udruženja gradana;
8) odlucuje o izbornim sporovima i sporovima u vezi s referendumom, koji nijesu u nadležnosti redovnih sudova;
9) vrši druge poslove utvrdene Ustavom

Ustavni sud može odlucivati o ustavnosti i zakonitosti akata koji su prestali da važe, ako od prestanka važenja do pokretanja postupka nije proteklo više od jedne godine

Član 114.

Pokretanje postupka

Svako može dati inicijativu za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti

Postupak pred Ustavnim sudom pokrecu državni organi i pravna lica kad ocijene da im je povrijedeno pravo ili interes aktom cija se ustavnost i zakonitost osporava

Ustavni sud može i sam pokrenuti postupak za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti

Član 115.

Prestanak važenja

Kad Ustavni sud utvrdi da zakon, drugi propis ili opsti akt nije u saglasnosti s Ustavom, odnosno zakonom, taj zakon, drugi propis ili opsti akt prestaje da važi danom objavljivanja odluke Ustavnog suda

Privremena naredba

U toku postupka, do donošenja odluke, Ustavni sud može narediti da se obustavi izvršavanje pojedinacnog akta ili radnje koji su preduzeti na osnovu zakona, drugog propisa ili opsteg akta cija se ustavnost, odnosno zakonitost ocjenjuje, ako bi njihovim izvršenjem mogle nastupiti neotklonjive stetne posljedice

Član 116.

Odluka

Ustavni sud odlucuje vecinom glasova sudija

Odluka Ustavnog suda je opšteobavezna i izvršna

Odluke Ustavnog suda objavljuju se zajedno sa mišljenjima sudija koji nijesu glasali za odluku

Kad je to potrebno, izvršenje odluke Ustavnog suda obezbjeduje Vlada

PROMJENA USTAVA

Član 117.

Predlog za promjenu

Predlog za promjenu Ustava može podnijeti najmanje deset hiljada biraca, najmanje 25 poslanika, predsjednik Republike i Vlada

Predlog za promjenu Ustava sadrži odredbe cije se promjene traže i obrazloženje

O predlogu za promjenu Ustava odlucuje Skupština dvotrecinskom vecinom svih poslanika

Ako predlog za promjenu Ustava nije usvojen, isti predlog ne može se ponoviti prije isteka jedne godine od dana kada je predlog odbijen

Član 118.

Amandmani

Promjena Ustava vrši se amandmanima na Ustav

Nacrt

Skupština utvrduje nacrt amandmana na Ustav

O promjeni Ustava Skupština odlucuje dvotrecinskom vecinom svih poslanika

Član 119.

Bitne promjene i novi ustav

Ako se predlog za promjenu Ustava odnosi na odredbe o državnom statusu i obliku vladavine, ako se njima sužavaju slobode i prava ili ako se predlaže donosenje novog ustava, danom usvajanja predloga Skupština se raspušta, a nova Skupština saziva u roku od 90 dana od dana kad je predlog usvojen

Nova Skupština odlucuje dvotrecinskom vecinom svih poslanika samo o onim promjenama Ustava koje sadrži usvojeni predlog, odnosno o usvojenom predlogu za donošenje novog ustava.

ZAVRŠNE ODREDBE

Član 120.

Ustavni zakon

Za sprovodenje Ustava Republike Crne Gore donijece se ustavni zakon

Ustavni zakon proglašava se i stupa na snagu istovremeno sa Ustavom Republike Crne Gore

Član 121.

Stupanje na snagu

Ovaj ustav stupa na snagu danom proglašenja.

[ vrh ]